អាថ៌កំបាំងជោគជ័យក្នុងព្រះធម៌ជយន្តោ របៀបឈ្នះចិត្តខ្លួនឯង និងបង្កើតវាសនាដោយអត្តហត្ថា

នៅក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ ជយន្តោ មិនមែនគ្រាន់តែជាបទធម៌សម្រាប់សូត្រក្នុងពិធីបុណ្យទាន ឬការប្រសិទ្ធពរជ័យនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសក្ខីកម្មនៃទស្សនវិជ្ជាជោគជ័យដ៏ជ្រាលជ្រៅបំផុតមួយរបស់ព្រះពុទ្ធសាសនា។ ខ្លឹមសារនៃព្រះធម៌នេះបានលាតត្រដាងនូវយុទ្ធសាស្ត្រជីវិតដែលចាប់ផ្តើមចេញពី "ការឈ្នះមារ" ដែលមិនមែនជាបិសាចមកពីខាងក្រៅ ប៉ុន្តែគឺជាការឈ្នះនូវកិលេស និងភាពភ័យខ្លាចនៅក្នុងចិត្តខ្លួនឯង។ នៅពេលដែលបុគ្គលម្នាក់អាចយកឈ្នះលើសត្រូវខាងក្នុងបានហើយ នោះជ័យជម្នះលើសមរភូមិជីវិតខាងក្រៅ ក៏នឹងកើតមានឡើងជាបន្តបន្ទាប់ដូចទៅនឹងការត្រាស់ដឹងរបស់ព្រះសព្វញ្ញូពុទ្ធនៅក្រោមដើមពោធិដូច្នោះដែរ។
អ្វីដែលជាចំណុចពិសេសបំផុតនៃព្រះធម៌ជយន្តោ គឺការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតមនុស្សឱ្យឈប់រង់ចាំតែព្រេងវាសនា ឬឫក្សពារដែលនៅលើមេឃ។ តាមរយៈវគ្គ "សុនក្ខត្តំ សុមង្គលំ" ព្រះពុទ្ធបានបង្រៀនថារាល់ខណៈពេលដែលមនុស្សធ្វើអំពើល្អ និយាយពាក្យល្អ និងគិតរឿងល្អ គឺជាពេលវេលាដ៏មហាមង្គលបំផុត។ នេះគឺជាការបំបែកជំនឿបែបអបិយជំនឿ ឱ្យមកជឿជាក់លើ "កម្មផល" ឬសកម្មភាពផ្ទាល់ខ្លួនវិញ។ មានន័យថា ឫក្សល្អមិនមែនស្ថិតនៅលើផ្កាយនោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើការក្រោកឡើងតស៊ូ (សុហុដ្ឋិតំ) និងការចាប់ផ្តើមថ្ងៃថ្មីដោយចិត្តជ្រះថ្លា ដែលវាគឺជាការរៀបចំគ្រឹះនៃមាសប្រាក់ និងសិរីសួស្តីដោយដៃខ្លួនឯង។
ក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយ ព្រះធម៌នេះបានសង្កត់ធ្ងន់លើទ្រឹស្តី "បទក្ខិណ" ឬការធ្វើឱ្យមានភាពត្រឹមត្រូវតាមរយៈកាយ វាចា និងចិត្ត។ ការគ្រប់គ្រងលើការងារដែលសុចរិត ការប្រើប្រាស់សម្តីជាអាវុធដើម្បីសាងទំនាក់ទំនង និងការមានទស្សនៈវិជ្ជមានក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា គឺជាគន្លឹះដែលនាំឱ្យសម្រេចបាននូវប្រយោជន៍ដែលចង់បាន (លភន្តត្ថេ)។ សរុបមក ជយន្តោ គឺជាមន្តអាគមនៃសកម្មភាព ដែលដាស់តឿនយើងថា ជ័យជម្នះដ៏បរិបូរណ៍ក្នុងជីវិត មិនមែនកើតចេញពីការបន់ស្រន់ដោយទទេៗនោះឡើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាផលដែលបានមកពីការឈ្នះចិត្ត ការព្យាយាម និងការរស់នៅក្នុងសីលធម៌ដ៏ត្រឹមត្រូវបំផុត៕
១. ទស្សនវិជ្ជានៃជ័យជម្នះ (ឈ្នះខ្លួនឯង ជាជ័យជម្នះអមតៈ) នៅក្នុងវគ្គដើមដែលលើកយកការឈ្នះមាររបស់ព្រះពុទ្ធមកនិយាយ គឺបង្កប់នូវខ្លឹមសារអប់រំចិត្តយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ

• មារ មិនមែនជាបិសាចក្រៅខ្លួន៖ តាមពិត "មារ" ដែលព្រះអង្គឈ្នះនៅក្រោមដើមពោធិ គឺតំណាងឱ្យ កិលេសមារ (លោភៈ ទោសៈ មោហៈ)។ មុននឹងព្រះអង្គត្រាស់ដឹង ព្រះអង្គត្រូវឈ្នះការបង្កាច់បង្ខូច ការបំភិតបំភ័យ និងការល្បួងលោមពីមារ។
• មេរៀនសម្រាប់យើង៖ មុននឹងយើងចង់ជោគជ័យក្នុងអាជីវកម្ម ឬការងារ (ជយមង្គល) យើងត្រូវឈ្នះ "មារ" ក្នុងចិត្តយើងជាមុនសិន គឺ៖ ភាពខ្ជិលច្រអូស, ភាពភ័យខ្លាចមិនហ៊ានចាប់ផ្តើម, និងការមើលងាយសមត្ថភាពខ្លួនឯង។ បើឈ្នះចិត្តខ្លួនឯងបាន នោះពិភពលោកខាងក្រៅយើងនឹងអាចគ្រប់គ្រងបានទាំងអស់។

២. ការបំបែកជំនឿជោគជតារាសី (សកម្មភាពកំណត់វាសនា) វគ្គ «សុនក្ខត្តំ សុមង្គលំ...» គឺជាបដិវត្តន៍នៃជំនឿក្នុងសម័យពុទ្ធកាល និងសម័យបច្ចុប្បន្ន

• ឫក្សល្អមិនមែននៅលើមេឃ៖ មនុស្សភាគច្រើនតែងរង់ចាំមើល "ឫក្សពារ" (ផ្កាយគ្រោះ ផ្កាយជោគ) ឬចាំសួរគ្រូទាយទើបហ៊ានធ្វើការងារ។ ប៉ុន្តែព្រះពុទ្ធទ្រង់បង្រៀនថា៖
• សុប្បភាតំ (អរុណរះដ៏ល្អ): ឱ្យតែអ្នកក្រោកមកធ្វើការងារដោយចិត្តជ្រះថ្លា ពេលព្រឹកនោះឯងគឺជាពេលល្អ។
• សុខណោ (ខណៈដ៏ល្អ): ឱ្យតែអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាមក្នុងពេលណា ពេលនោះឯងគឺជា "ខណៈមាស"។
អត្ថន័យបញ្ច្រាស៖ បើទោះជាគ្រូទាយថាថ្ងៃនេះជាថ្ងៃសិរីសួស្តីបំផុត ប៉ុន្តែបើអ្នកដេកមិនក្រោក (មិនមែន សុហុដ្ឋិតំ) ឬដើរឈ្លោះប្រកែកជាមួយគេ នោះថ្ងៃមហាមង្គល ក៏ក្លាយជាថ្ងៃមហាគ្រោះដែរ។

៣. យុទ្ធសាស្ត្រ "បទក្ខិណ" (ការអនុវត្តជាក់ស្តែង) ពាក្យថា «បទក្ខិណ» ប្រែថា ការធ្វើឱ្យមានសិរីសួស្តី ឬការដើរទៅខាងស្តាំ (តំណាងឱ្យភាពត្រឹមត្រូវ)

• កាយកម្មបទក្ខិណ៖ ប្រើកម្លាំងបាយ និងជំនាញដែលយើងមាន ទៅធ្វើការងារដែលសុចរិត មិនបោកប្រាស់គេ។
• វាចាកម្មបទក្ខិណ៖ ប្រើសម្តីជាអាវុធដើម្បីចងមិត្ត បង្កើតបណ្តាញទំនាក់ទំនង និងនិយាយតែពាក្យដែលលើកទឹកចិត្តអ្នកដទៃ។ ក្នុងសម័យនេះ "មាត់ជាលាភ បំពេញស័ក្តិ"។
• មនោកម្មបទក្ខិណ៖ ការមាន "Positive Thinking" ឬការគិតវិជ្ជមាន។ បើចិត្តយើងគិតថា "យើងអាចធ្វើបាន" នោះខួរក្បាលនឹងរកឃើញមធ្យោបាយធ្វើវាឱ្យសម្រេច។

ព្រះធម៌ជយន្តោ (ជយបរិត្ត) និងការបកប្រែលោតប្រយោគ វគ្គទី ១៖ ការយកជ័យជម្នះរបស់ព្រះពុទ្ធជាគោល បាលី៖

ជយន្តោ ពោធិយា មូលេ សក្យានំ នន្ទិវឌ្ឍនោ ឯវំ ត្វំ វិជយោ ហោហិ ជយស្សុ ជយមង្គលេ។

"ព្រះសព្វញ្ញូពុទ្ធ ទ្រង់បានជោគជ័យ (ឈ្នះមារ) នៅទាបជើងព្រះស្រីមហាពោធិ ហើយបានធ្វើឱ្យពួកសក្យរាជទាំងឡាយ រីករាយចម្រើនឡើងយ៉ាងណា សូមឱ្យអ្នកមានជ័យជម្នះយ៉ាងនោះឯង ចូរអ្នកឈ្នះមារសត្រូវ ហើយសម្រេចបាននូវជ័យមង្គលគ្រប់ប្រការចុះ។"

• (ភគវា - ព្រះមានព្រះភាគ) ជយន្តោ : កាលឈ្នះហើយ (នូវមារ)
• ពោធិយា មូលេ : នៅទាបជើងព្រះស្រីមហាពោធិ
• នន្ទិវឌ្ឍនោ : ជាអ្នកចម្រើននូវសេចក្តីរីករាយ
• សក្យានំ : នៃពួកសក្យរាជទាំងឡាយ (យ៉ាងណា)
• ត្វំ : រីអ្នក (ជនដែលទទួលពរ)
• ហោហិ : ចូរមាន
• ឯវំ វិជយោ : នូវជ័យជម្នះយ៉ាងនោះ (ឯង)
• ជយស្សុ : ចូរឈ្នះ (នូវសត្រូវ)
• ជយមង្គលេ : ក្នុងជ័យមង្គលទាំងឡាយ។

វគ្គទី ២៖ ការដល់នូវសេចក្តីខ្ពង់ខ្ពស់ បាលី៖

អបរាជិតបល្លង្កេ សីសេ បុថុវិបោក្ខរេ អភិសេកេ សព្វពុទ្ធានំ អគ្គប្បត្តោ បមោទតិ។

"ព្រះពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គ ទ្រង់បានដល់នូវភាពខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត និងទ្រង់ត្រេកអរ រីករាយ នៅលើបល្ល័ង្កដែលសត្រូវ (មារ) មិនអាចឈ្នះបាន ដែលជាផ្ចិតនៃផែនដីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ និងជាទីអភិសេកនៃព្រះពុទ្ធគ្រប់ព្រះអង្គយ៉ាងណា (សូមឱ្យអ្នកទទួលបានជោគជ័យយ៉ាងនោះចុះ)។"

• អបរាជិតបល្លង្កេ : លើបល្ល័ង្កដែលមារមិនអាចឈ្នះបាន
• សីសេ បុថុវិបោក្ខរេ : ជាផ្ចិតនៃផែនដីដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ (ដូចស្លឹកឈូក)
• អភិសេកេ : ក្នុងទីដែលជាទីអភិសេក
• សព្វពុទ្ធានំ : នៃព្រះពុទ្ធទាំងពួង
• អគ្គប្បត្តោ : (ព្រះពុទ្ធ) ជាអ្នកដល់នូវសេចក្តីខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត
• បមោទតិ : តែងរីករាយ (យ៉ាងណា មហាបុរសជ័យជម្នះក៏យ៉ាងនោះដែរ)។

វគ្គទី ៣៖ ឫក្សពារ និងមង្គលដ៏ល្អ (ការប្រតិបត្តិក្នុងខណៈបច្ចុប្បន្ន) បាលី៖

សុនក្ខត្តំ សុមង្គលំ សុប្បភាតំ សុហុដ្ឋិតំ សុខណោ សុមុហុត្តោ ច សុយិដ្ឋំ ព្រហ្មចារីសុ។

"ឫក្សដែលល្អ មង្គលដែលល្អ អរុណរះដែលល្អ ការភ្ញាក់រលឹកដែលល្អ ខណៈដែលល្អ និងយាមដែលល្អ តែងមានដល់ជនទាំងឡាយណា ដែលបានធ្វើការបូជាដ៏ល្អ (ធ្វើអំពើល្អ) ចំពោះបុគ្គលអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរទាំងឡាយ។"

• សុនក្ខត្តំ : រីឫក្សដ៏ល្អ
• សុមង្គលំ : រីមង្គលដ៏ល្អ
• សុប្បភាតំ : រីការភ្លឺស្វាងដ៏ល្អ
• សុហុដ្ឋិតំ : រីការក្រោកឡើងដ៏ល្អ
• សុខណោ : រីខណៈដ៏ល្អ
• សុមុហុត្តោ ច : រីយាមដ៏ល្អផង
• (ហោតិ) : (តែងមាន ដល់ជនទាំងឡាយណា)
• សុយិដ្ឋំ : រីការបូជាដ៏ល្អ
• ព្រហ្មចារីសុ : ក្នុងបុគ្គលទាំងឡាយ អ្នកប្រព្រឹត្តនូវធម៌ដ៏ប្រសើរ។

វគ្គទី ៤៖ ការគ្រប់គ្រងកម្មទាំង ៣ (កាយ វាចា ចិត្ត) បាលី៖

បទក្ខិណំ កាយកម្មំ វាចាកម្មំ បទក្ខិណំ បទក្ខិណំ មនោកម្មំ បណីធិ តេ បទក្ខិណា។ បទក្ខិណានិ កត្វាន លភន្តត្ថេ បទក្ខិណេ។

"កាយកម្មដែលជាសិរីសួស្តី វចីកម្មដែលជាសិរីសួស្តី មនោកម្មដែលជាសិរីសួស្តី និងសេចក្តីប្រាថ្នាទាំងឡាយរបស់នាក់ដែលជាសិរីសួស្តី (តែងមានដល់អ្នក)។ ជនទាំងឡាយណាដែលបានធ្វើនូវកិច្ចការទាំងឡាយដែលជាសិរីសួស្តីហើយ តែងតែបានសម្រេចនូវប្រយោជន៍ទាំងឡាយ ដែលជាសិរីសួស្តីនោះឯង។"

• កាយកម្មំ : រីកាយកម្ម (ការធ្វើដោយកាយ)
• បទក្ខិណំ : ជាកិច្ចការដ៏ប្រសើរ
• វាចាកម្មំ : រីវចីកម្ម (ការនិយាយស្តី)
• បទក្ខិណំ : ជាកិច្ចការដ៏ប្រសើរ
• មនោកម្មំ : រីមនោកម្ម (ការគិត)
• បទក្ខិណំ : ជាកិច្ចការដ៏ប្រសើរ
• បណីធិ : រីសេចក្តីប្រាថ្នាទាំងឡាយ
• តេ : របស់អ្នក
• បទក្ខិណា : ក៏ជាសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏ប្រសើរ
• កត្វាន : (ជនទាំងឡាយ) ធ្វើហើយ
• បទក្ខិណានិ : នូវកិច្ចការដ៏ប្រសើរទាំងឡាយ
• លភន្តត្ថេ : តែងបាននូវប្រយោជន៍ទាំងឡាយli>
• បទក្ខិណេ : ដែលជាប្រយោជន៍ដ៏ប្រសើរ (ក្នុងកាលគ្រប់កាល)។