.png)
ដួងព្រលឹងវប្បធម៌ខ្មែរ ពីមរតកដូនតា មកកាន់ភាពស៊ីវិល័យនៃយុគសម័យថ្មី
នៅក្រោមពន្លឺព្រះសុរិយាដ៏ត្រចះត្រចង់នៃទឹកដីសុវណ្ណភូមិ វប្បធម៌ខ្មែរបានបង្កប់នូវអាថ៌កំបាំង និងភាពអស្ចារ្យដែលចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅទៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្ររាប់ពាន់ឆ្នាំ។ នៅពេលដែលយើងសម្លឹងមើលទៅកាន់កំពូលប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលផុសចេញពីផែនដីយ៉ាងស្កឹមស្កៃ វាមិនមែនគ្រាន់តែជាសំណង់ថ្មភក់ដ៏មហិមានោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសក្ខីភាពនៃបញ្ញាញាណដ៏កំពូលរបស់បុព្វបុរសខ្មែរ ដែលបានតាក់តែងលោកធាតុវិទ្យាឱ្យក្លាយជាតថភាពជាក់ស្ដែង។ គ្រប់ក្បាច់ក្បូរចម្លាក់នៅលើជញ្ជាំងប្រាសាទបុរាណ បាននិងកំពុងនិទានប្រាប់យើងពីភាពរុងរឿងនៃអាណាចក្រដែលធ្លាប់តែល្បីល្បាញពាសពេញទ្វីបអាស៊ី។
ស្របពេលដែលស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទបុរាណផ្ដល់នូវមោទនភាពជាតិ គ្រឿងសម្លៀកបំពាក់បែបប្រពៃណីខ្មែរវិញ ក៏បានបន្ថែមនូវភាពទន់ភ្លន់ និងភាពប្រណីតដល់អត្តសញ្ញាណខ្មែរផងដែរ។ ផាមួង ហូល និងក្បិន ដែលត្បាញចេញពីសរសៃសូត្រយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់ មិនមែនគ្រាន់តែជាសម្លៀកបំពាក់សម្រាប់គ្របដណ្ដប់រាងកាយឡើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាសិល្បៈរស់ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីឋានៈ និងសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ។ នៅពេលដែលនារីខ្មែរគ្រងឈុតប្រពៃណីអមដោយគ្រឿងអលង្ការច្នៃយ៉ាងម៉ដ្តចត់ ពួកគេប្រៀបដូចជាតួអង្គអប្សរាដែលបានយាងចុះពីផ្ទាំងចម្លាក់ថ្មមកកាន់ជីវិតពិត បង្កើតបានជាទស្សនីយភាពដ៏ជក់ចិត្តដែលមិនអាចរកអ្វីមកប្រៀបផ្ទឹមបាន។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វប្បធម៌ខ្មែរមិនមែនជាវប្បធម៌ដែលស្ថិតស្ថេរតែក្នុងអតីតកាលនោះទេ។ នៅក្នុងយុគសម័យទំនើបនេះ គេសង្កេតឃើញមានការរួមបញ្ចូលគ្នាយ៉ាងអស្ចារ្យរវាងស្ថាបត្យកម្មបុរាណ និងសម័យកាលថ្មី។ ស្ថាបត្យករខ្មែរជំនាន់ក្រោយបានដកស្រង់យកទម្រង់ដំបូលក្បឿង និងក្បាច់រចនាពីប្រាសាទបុរាណ មកច្នៃបញ្ចូលក្នុងអគារសម័យទំនើប ដែលធ្វើឱ្យទីក្រុងភ្នំពេញ និងតំបន់អភិវឌ្ឍន៍នានាមានលក្ខណៈប្លែកពីគេ។ ការវិវត្តនេះបានបង្ហាញថា បេះដូងនៃវប្បធម៌ខ្មែរនៅតែបន្តលោតយ៉ាងខ្លាំងក្លា បើទោះបីជាពិភពលោកកំពុងដើរទៅមុខយ៉ាងលឿនក៏ដោយ។
ការថែរក្សា និងលើកស្ទួយមរតកទាំងនេះ គឺជាកិច្ចសន្យាមួយរវាងយុវជនខ្មែរ និងបុព្វបុរស។ មិនថានៅក្នុងពិធីមង្គលការដែលពោរពេញដោយពណ៌ស្រស់ឆើតឆាយនៃសូត្រខ្មែរ ឬនៅក្នុងការរចនាអគារខ្ពស់កប់ពពកដែលមានក្លិនខ្លួនជាខ្មែរនោះទេ អត្តសញ្ញាណជាតិរបស់យើងនៅតែជាពន្លឺដែលមិនចេះរលត់។ វប្បធម៌ខ្មែរ គឺជាការតភ្ជាប់រវាងឫសគល់ដ៏រឹងមាំនៃអតីតកាល និងមែកធាងដ៏ត្រសងនៃអនាគត ដែលនាំមកនូវភាពរុងរឿង និងមោទនភាពជានិរន្តរ៍។
