ល្បឿនសេដ្ឋកិច្ច (Economic Velocity)៖ ការប្រកួតប្រជែងរវាងកម្ពុជា និងថៃ

១. ការផ្លាស់ប្តូរការយល់ឃើញ
ល្បឿនធៀបនឹងទ្រព្យសម្បត្តិ ការជជែកដេញដោលនេះចាប់ផ្តើមដោយគំនិតថ្មីស្រឡាងមួយ ។ ជាជាងមើលតែចំនួនទឹកប្រាក់ដែលប្រទេសនីមួយៗមាន (ទ្រព្យសម្បត្តិសរុប) យើងគួរតែសម្លឹងមើល "ល្បឿនសេដ្ឋកិច្ច" (Economic Velocity) វិញ ។ ទ្រព្យសម្បត្តិសរុបមិនបង្ហាញពីសន្ទុះ ឬការខិតខំប្រឹងប្រែងពិតប្រាកដនោះទេ ។ ល្បឿនសេដ្ឋកិច្ចគឺជាវាស់វែងនូវសមត្ថភាពដែលប្រទេសមួយអាចកសាង និងរីកចម្រើនបានលឿនកម្រិតណា ក្នុងរាល់ឆ្នាំដែលមិនមានសង្គ្រាម ។
២. ភាពខុសគ្នានៃការចាប់ផ្តើម
រយៈពេល ៣០០ ឆ្នាំ ធៀបនឹង ២៥ ឆ្នាំ ដើម្បីយល់ពីល្បឿននេះ យើងត្រូវមើលពីប្រវត្តិសាស្ត្រ
• ប្រទេសថៃ៖ មានសន្តិភាពស្ទើរតែជាប់រហូតអស់រយៈពេល ៣០០ ឆ្នាំ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេកសាង វិនិយោគ និងរីកចម្រើនដោយមិនមានការរំខាន ។
• ប្រទេសកម្ពុជា៖ នាឡិកាសន្តិភាពទើបតែចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៩៨ បន្ទាប់ពីការបំផ្លិចបំផ្លាញនៃរបបខ្មែរក្រហម ។ កម្ពុជាមានពេលត្រឹមតែ ២៥ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះក្នុងការកសាងប្រទេសទំនើបមួយចេញពីភក់ជ្រាំ ។
៣. លេខដែលមិនគួរឱ្យជឿ
(The Uncomfortable Math) នៅឆ្នាំ ២០២៥ ការប៉ាន់ស្មានបង្ហាញថា
• ប្រាក់ចំណូលមធ្យមរបស់មនុស្សម្នាក់នៅថៃគឺជិត $៨,០០០ ចំណែកកម្ពុជាគឺប្រហែល $២,៨០០ ។
• ទោះបីជាថៃមានពេលសាងសង់ប្រទេសច្រើនជាងកម្ពុជាដល់ទៅ ១២ ដង (៣០០ ឆ្នាំ ធៀបនឹង ២៥ ឆ្នាំ) ប៉ុន្តែថៃមានទ្រព្យសម្បត្តិលើសកម្ពុជាត្រឹមតែ ២.៨ ដង ប៉ុណ្ណោះ ។
• នេះមានន័យថា ល្បឿននិងប្រសិទ្ធភាពនៃការបង្កើតទ្រព្យសម្បត្តិរបស់កម្ពុជាស្ថិតនៅកម្រិតខ្ពស់លើសគេ ។
៤. ការភ័យខ្លាចចំពោះការដេញទាន់
(Fear of the Catchup) អត្ថបទបានអះអាងថា ប្រទេសថៃកំពុងមានការភ័យខ្លាចចំពោះការដេញតាមទាន់របស់កម្ពុជា ។ ដោយសារមិនអាចប្រកួតប្រជែងតាមរយៈល្បឿនសេដ្ឋកិច្ចដោយយុត្តិធម៌បាន ថៃត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានប្រើល្បិចបីយ៉ាងដើម្បីរារាំងកម្ពុជា
1. បង្កជម្លោះនៅតាមព្រំដែនដើម្បីរំខានដល់ "នាឡិកាសន្តិភាព" របស់កម្ពុជា ។
2. ព្យាយាមរារាំងសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា ។
3. ប្រើប្រាស់សម្ពាធយោធាដើម្បីបង្ខំឱ្យកម្ពុជាចំណាយលុយលើវិស័យការពារជាតិ ជំនួសឱ្យការយកមកអភិវឌ្ឍប្រទេស ។

៥. អាវុធពហិការ
(The Boycott Weapon) ដើម្បីឆ្លើយតបនឹងសម្ពាធនេះ យុទ្ធនាការ "ពហិការផលិតផលថៃឆ្នាំ ២០២៥" ត្រូវបានលើកឡើងថាជាយុទ្ធសាស្ត្រសេដ្ឋកិច្ចដ៏វៃឆ្លាត ។ យុទ្ធសាស្ត្រនេះហៅថា "ការជំរុញល្បឿនឌុប" (Double Speed Boost) ដែលមាន ៤ ជំហាន
ជំហានទី ១ ខ្មែរឈប់ទិញទំនិញថៃ ។
ជំហានទី ២ លុយដែលធ្លាប់តែហូរចេញទៅក្រៅប្រទេស នឹងរក្សាទុកក្នុងស្រុក ។
ជំហានទី ៣ លុយទាំងនោះនឹងត្រូវយកទៅវិនិយោគលើអាជីវកម្មក្នុងស្រុករបស់កម្ពុជា ។
ជំហានទី ៤ លទ្ធផលគឺវានឹងក្លាយជាឧបករណ៍បង្កើនល្បឿនសេដ្ឋកិច្ចផ្ទៃក្នុងឱ្យកាន់តែខ្លាំង ។

៦. ការសន្និដ្ឋាន
ការបញ្ចប់នៃឧត្តមភាពប្រវត្តិសាស្ត្រ អត្ថបទសន្និដ្ឋានថា អត្ថប្រយោជន៍នៃប្រវត្តិសាស្ត្រ ៣០០ ឆ្នាំរបស់ថៃបានបញ្ចប់ហើយ ។ ជម្លោះដែលកើតឡើងមិនមែនជារឿងដែនដីឡើយ ប៉ុន្តែជារឿង "ការភ័យខ្លាច" ។ វាគឺជាការភ័យខ្លាចដែលត្រូវបានគេដេញទាន់ក្នុងល្បឿនមួយដែលមិនអាចគ្រប់គ្រងបាន ។
សំណួរចុងក្រោយ៖ ក្នុងសេដ្ឋកិច្ចសកលបច្ចុប្បន្ន តើអ្វីដែលសំខាន់ជាង? ការមានប្រវត្តិសាស្ត្រទ្រព្យសម្បត្តិយូរអង្វែង ឬការមានល្បឿន និងឆន្ទៈមោះមុតក្នុងការកសាងអ្វីថ្មីពីបាតដៃទទេ?
សូមមើលការវិភាគ
១. និយមន័យនៃល្បឿនសេដ្ឋកិច្ច
ជាទូទៅ មនុស្សតែងតែវាស់ស្ទង់ភាពខ្លាំងរបស់ប្រទេសមួយតាមរយៈ "ទ្រព្យសម្បត្តិសរុប" ឬ "GDP" ។ ប៉ុន្តែ ល្បឿនសេដ្ឋកិច្ច គឺជាវិធីសាស្ត្រថ្មីមួយដែលផ្តោតលើ "សន្ទុះ" (Momentum) នៃកំណើន
• ទ្រព្យសម្បត្តិ (Wealth): គឺជាចំនួនលុយដែលមានក្នុងដៃ (ដូចជាពិន្ទុចុងក្រោយនៃល្បែងភ្នាល់) ។
• ល្បឿន (Velocity): គឺជាសមត្ថភាពក្នុងការកសាង និងបង្កើតទ្រព្យសម្បត្តិថ្មីក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីបំផុត ។
២. ការប្រៀបធៀបតាមបែបកីឡា
ដើម្បីឱ្យងាយយល់ អត្ថបទបានប្រៀបធៀបនឹងការប្រកួតបាល់ទាត់
• ប្រសិនបើក្រុម A ឈ្នះក្រុម B ក្នុងលទ្ធផល ២១ ទល់នឹង ៧
• ជាទូទៅ យើងគិតថាត្រឹមតែលទ្ធផលនេះ ក្រុម A ខ្លាំងជាង ។
• ប៉ុន្តែ ចុះបើក្រុម A លេងពេញ ៦០ នាទី ចំណែកក្រុម B ទើបតែមានឱកាសលេងបានត្រឹមតែ ៥ នាទីចុងក្រោយ?
• ក្នុងករណីនេះ ៧ ពិន្ទុរបស់ក្រុម B បង្ហាញពី "ល្បឿន" ដ៏អស្ចារ្យ ដែលអាចដេញតាមទាន់ក្រុម A ប្រសិនបើមានពេលវេលាស្មើគ្នា ។
៣. ករណីកម្ពុជា និងថៃ
អត្ថបទបានបង្ហាញពីការអនុវត្តទ្រឹស្ដីនេះទៅលើប្រទេសទាំងពីរ
• ថៃ (មានប្រៀបផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រ): មានសន្តិភាព ៣០០ ឆ្នាំដើម្បីសន្សំទ្រព្យ ។ នេះមានន័យថា ពួកគេមាន "នាឡិកាសន្តិភាព" ដើរមុនកម្ពុជា ១២ ដង ។
• កម្ពុជា (មានល្បឿនខ្ពស់): ទើបតែមានសន្តិភាពពេញលេញ ២៥ ឆ្នាំ (ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩៨) ។
• លទ្ធផលមិនសមាមាត្រ: ទោះបីថៃមានពេលច្រើនជាង ១២ ដង ប៉ុន្តែទ្រព្យសម្បត្តិមធ្យមរបស់ពលរដ្ឋថៃ លើសពលរដ្ឋកម្ពុជាត្រឹមតែ ២,៨ ដង ប៉ុណ្ណោះ ។
• សន្និដ្ឋាន: កម្ពុជាមាន "ល្បឿនសេដ្ឋកិច្ច" ខ្ពស់ជាងឆ្ងាយ ដែលធ្វើឱ្យថៃមានការភ័យខ្លាចចំពោះការដេញតាមទាន់ក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ ។
៤. ហេតុអ្វីបានជាល្បឿនសំខាន់ជាងទ្រព្យសម្បត្តិ?
ក្នុងយុគសម័យទំនើប ល្បឿនសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកម្លាំងឥទ្ធិពលពិតប្រាកដដោយសារ ៖
• ប្រសិទ្ធភាព (Efficiency): បង្ហាញពីសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋាភិបាល និងប្រជាជនក្នុងការកែប្រែធនធានឱ្យទៅជាទ្រព្យសម្បត្តិបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស ។
• ការបន្តសន្ទុះ (Momentum): ប្រទេសដែលមានល្បឿនលឿន ងាយនឹងងើបឡើងវិញពីវិបត្តិ និងមានភាពរស់រវើកក្នុងសេដ្ឋកិច្ច ។
• ការទាក់ទាញការវិនិយោគ: អ្នកវិនិយោគតែងតែរត់ទៅរកតំបន់ដែលមាន "ល្បឿនកំណើនខ្ពស់" ជាជាងតំបន់ដែលសេដ្ឋកិច្ចនៅទ្រឹង ។
៥. យុទ្ធសាស្ត្របង្កើនល្បឿន
យោងតាមអត្ថបទ យុទ្ធសាស្ត្រពហិការផលិតផលថៃ គឺជាវិធីមួយដើម្បីបង្កើនល្បឿនសេដ្ឋកិច្ចរបស់កម្ពុជាតាមរយៈ "ការជំរុញល្បឿនឌុប" (Double Speed Boost)
1. បញ្ឈប់ការហូរចេញនៃរូបិយប័ណ្ណ: លុយមិនបានហូរទៅក្រៅប្រទេស ។
2. វិនិយោគក្នុងស្រុក: លុយត្រូវបានយកមកពង្រឹងអាជីវកម្មខ្មែរ ។
3. លទ្ធផល: បង្កើតជាវដ្តសេដ្ឋកិច្ចផ្ទៃក្នុងដែលដើរលឿនជាងមុន (Accelerator) ។
តើអ្នកយល់ថា សម្រាប់កម្ពុជា ការបង្កើន "ល្បឿនសេដ្ឋកិច្ច" តាមរយៈវិស័យបច្ចេកវិទ្យា អាចនឹងជួយឱ្យយើងដេញទាន់ប្រទេសជិតខាងបានលឿនជាងមុនដែរឬទេ?