ជំពូកទី ១៖ សារបាននៃបណ្តាញសង្គម — ឫសគល់នៃការតភ្ជាប់ពិភពលោក
ពន្លកនៃបណ្តាញសង្គមដែលយើងកំពុងប្រើប្រាស់យ៉ាងជក់ចិត្តក្នុងយុគសម័យនេះ មិនមែនកើតឡើងដោយចៃដន្យ ឬដោយការប្រឌិតឡើងក្នុងរយៈពេលត្រឹមតែមួយយប់នោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាការវិវត្តន៍ដ៏វែងឆ្ងាយដែលចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅទៅក្នុងតម្រូវការមូលដ្ឋានបំផុតនៃធម្មជាតិរបស់មនុស្សជាតិ នោះគឺ "ការប្រស្រ័យទាក់ទង"។ តាំងពីដើមរៀងមក មនុស្សគឺជាសត្វលោកដែលមានសភាវគតិរស់នៅជាក្រុម និងមានបំណងប្រាថ្នាចង់ចែករំលែករឿងរ៉ាវ ព័ត៌មាន និងអារម្មណ៍ទៅកាន់អ្នកដទៃ ដើម្បីបង្កើតនូវចំណងសាមគ្គីភាព និងការយល់ដឹងពីគ្នា។
នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមុនសម័យឌីជីថល ការបញ្ជូនសារត្រូវបានធ្វើឡើងតាមរយៈការសរសេរសំបុត្រលើក្រដាស ដែលត្រូវចំណាយពេលវេលារាប់ថ្ងៃ រាប់ខែ ឬរាប់ឆ្នាំ ដើម្បីធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់មហាសមុទ្រ និងភ្នំខ្ពស់ៗ។ ទោះបីជាមានភាពយឺតយ៉ាវ ប៉ុន្តែស្មារតីនៃការចង់តភ្ជាប់គ្នានេះហើយ ដែលបានរុញច្រានឱ្យមនុស្សលោកខិតខំបង្កើតនូវបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ។ នៅពេលដែលពិភពលោកបានឈានចូលដល់យុគសម័យដំបូងនៃអ៊ីនធឺណិត ការផ្ញើសារតាមរយៈ "អ៊ីមែល" (E-mail) បានក្លាយជាបដិវត្តន៍ដំបូងគេបង្អស់ដែលធ្វើឱ្យចម្ងាយផ្លូវលែងជាឧបសគ្គ។ មនុស្សចាប់ផ្តើមអាចបញ្ជូនពាក្យពេចន៍ទៅកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងល្បឿននៃពន្លឺ ដែលនេះគឺជាជំហានដំបូងនៃការរលាយសាបសូន្យនូវព្រំដែនភូមិសាស្ត្រ។
យ៉ាងណាមិញ របត់ដ៏សំខាន់បំផុតដែលនាំមកនូវការកើតឡើងនៃបណ្តាញសង្គមពិតប្រាកដ គឺការឈានមកដល់នៃយុគសម័យ Web 2.0។ មុនសម័យកាលនេះ អ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតគ្រាន់តែជា "អ្នកអាន" ឬជា "អ្នកទទួល" ព័ត៌មានពីគេហទំព័រតែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែ Web 2.0 បានផ្លាស់ប្តូរតួនាទីរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ឱ្យក្លាយទៅជា "អ្នកបង្កើតមាតិកា" (User-generated content) ដោយផ្ទាល់។ បុគ្គលម្នាក់ៗលែងត្រឹមតែអង្គុយមើលព័ត៌មានពីស្ថាប័នធំៗទៀតហើយ ប៉ុន្តែពួកគេមានសមត្ថភាពអាចសរសេរអត្ថបទ បញ្ចេញមតិ បង្ហោះរូបភាព និងចែករំលែកសកម្មភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្លួនទៅកាន់ពិភពលោក។
ការវិវត្តន៍នេះបានប្រែក្លាយអ៊ីនធឺណិតពីបណ្ណាល័យដែលស្ងប់ស្ងាត់ ឱ្យទៅជា "វេទិកាសាធារណៈ" ដ៏រស់រវើក ដែលគ្រប់គ្នាមានសំឡេង និងមានវត្តមាននៅក្នុងលំហឌីជីថល។ នេះគឺជាដើមកំណើតនៃអាណាចក្រតភ្ជាប់ស្មារតី ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សរាប់ពាន់លាននាក់អាចប្រស្រ័យទាក់ទងគ្នាបានក្នុងពេលតែមួយ។ ប៉ុន្តែនៅពីក្រោយភាពងាយស្រួល និងភាពជិតស្និទ្ធដែលបច្ចេកវិទ្យាបានផ្តល់ឱ្យ វាក៏បានចាប់ផ្តើមបង្កើតនូវយន្តការថ្មីមួយ ដែលនឹងផ្លាស់ប្តូររបៀបនៃការគិត និងការរស់នៅរបស់មនុស្សជាតិជារៀងរហូតតាមរយៈក្បួនដោះស្រាយដ៏អាថ៌កំបាំងដែលយើងហៅថា Algorithm។
ជំពូកទី ២៖ ចេតនាពិតរបស់អ្នកបង្កើត — អាថ៌កំបាំងនៅពីក្រោយផ្ទៃអេក្រង់
នៅពេលដែលយើងសម្លឹងមើលទៅលើកម្មវិធីបណ្ដាញសង្គមដ៏ស្រស់ស្អាត និងផ្ដល់ភាពងាយស្រួលនៅលើទូរសព្ទដៃ យើងប្រហែលជាយល់ថា វាគឺជាអំណោយដ៏សប្បុរសពីអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកុំព្យូទ័រ ដើម្បីជួយឱ្យពិភពលោកកាន់តែជិតស្និទ្ធគ្នា។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើយើងពិនិត្យឱ្យបានស៊ីជម្រៅទៅក្នុងយន្តការនៃអាណាចក្រឌីជីថលនេះ យើងនឹងឃើញនូវចេតនាពិតប្រាកដរបស់អ្នកបង្កើត ដែលត្រូវបានរចនាឡើងយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់ ដើម្បីត្រួតត្រាលើ "ធនធាន" ដ៏មានតម្លៃបំផុតរបស់មនុស្សជាតិ នោះគឺ ពេលវេលា និងចំណាប់អារម្មណ៍។
ក្នុងពិភពជំនួញបច្ចេកវិទ្យាទំនើប មានទស្សនវិជ្ជាសេដ្ឋកិច្ចមួយដែលគេហៅថា "សេដ្ឋកិច្ចទាញយកចំណាប់អារម្មណ៍" (Attention Economy)។ សម្រាប់អ្នកបង្កើតបណ្ដាញសង្គម ពេលវេលានីមួយៗដែលអ្នកប្រើប្រាស់ចំណាយលើការសម្លឹងអេក្រង់ គឺជាប្រភពចំណូលដ៏មហាសាល។ ចេតនាចម្បងរបស់ពួកគេ មិនមែនត្រឹមតែជួយឱ្យអ្នកទាក់ទងមិត្តភក្ដិនោះទេ ប៉ុន្តែគឺធ្វើឱ្យអ្នក "ស្នាក់នៅ" ក្នុងកម្មវិធីឱ្យបានយូរបំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ ដើម្បីសម្រេចគោលដៅនេះ ក្រុមអ្នករចនាកម្មវិធីបានប្រើប្រាស់ចំណេះដឹងផ្នែកចិត្តវិទ្យាយ៉ាងស៊ីជម្រៅ ដើម្បីបង្កើតនូវយន្តការដែលបង្ខាំងស្មារតីអ្នកប្រើប្រាស់ឱ្យជាប់ក្នុងអន្ទាក់ឌីជីថល ដោយមិនដឹងខ្លួន។
យន្តការដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយ គឺការរចនាប្រព័ន្ធ "រង្វាន់ភ្លាមៗ" តាមរយៈប៊ូតុង Like ឬការផ្ដល់ដំណឹង (Notifications) ពណ៌ក្រហមឆ្អៅ។ រាល់ពេលដែលយើងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីអ្នកដទៃលើបណ្ដាញសង្គម ខួរក្បាលរបស់យើងនឹងបញ្ចេញសារធាតុគីមីម្យ៉ាងដែលធ្វើឱ្យយើងមានអារម្មណ៍សប្បាយចិត្តភ្លាមៗ ហើយវាក៏បង្កើតនូវទម្លាប់ដែលធ្វើឱ្យយើងចង់ត្រឡប់មកពិនិត្យអេក្រង់ម្ដងហើយម្ដងទៀត។ ចេតនានេះបានប្រែក្លាយឧបករណ៍ទាក់ទងគ្នា ឱ្យទៅជា "ម៉ាស៊ីនល្បែង" ដែលស្ថិតនៅក្នុងហោប៉ៅរបស់គ្រប់គ្នា ដែលវាហៅរកចំណាប់អារម្មណ៍របស់យើងគ្រប់វិនាទី បំផ្លាញសតិ និងការគិតពិចារណាស៊ីជម្រៅរបស់យើងជារៀងរាល់ថ្ងៃ។
លើសពីនេះទៅទៀត ចេតនាដ៏ធំមួយទៀតរបស់អ្នកបង្កើត គឺការប្រមូលយក "ទិន្នន័យ"។ រាល់សកម្មភាពដែលយើងធ្វើនៅលើបណ្ដាញសង្គម ចាប់តាំងពីការឈប់មើលវីដេអូមួយសន្ទុះ ការចុច Like ឬការស្វែងរកពាក្យអ្វីមួយ សុទ្ធតែត្រូវបានកត់ត្រាទុកយ៉ាងល្អិតល្អន់។ ចេតនានៅពីក្រោយការប្រមូលទិន្នន័យនេះ គឺដើម្បីបង្កើត "រូបភាពឌីជីថល" របស់អ្នកប្រើប្រាស់ម្នាក់ៗឱ្យបានច្បាស់លាស់បំផុត ដើម្បីឱ្យប្រព័ន្ធ Algorithm អាចដឹងពីចំណង់ចំណូលចិត្ត ជំនឿ និងចំណុចខ្សោយរបស់អ្នក។ នៅពេលដែលគេស្គាល់អ្នកច្បាស់ជាងអ្នកស្គាល់ខ្លួនឯងទៅទៀត គេអាចតម្រូវមាតិកាឱ្យមករកអ្នក ដើម្បីអូសទាញស្មារតីរបស់អ្នកឱ្យកាន់តែលិចលង់ក្នុងពិភពនិម្មិត និងងាយស្រួលក្នុងការធ្វើទីផ្សារផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដែលចំគោលដៅបំផុត។
ជាការពិតណាស់ បណ្ដាញសង្គមគឺជាសមិទ្ធផលដ៏អស្ចារ្យ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានកសាងឡើងដោយមានគោលដៅអាជីវកម្មនៅពីក្រោយ។ ការយល់ដឹងពីចេតនាពិតរបស់អ្នកបង្កើត គឺជាជំហានដំបូងនៃការរំដោះខ្លួនចេញពីការត្រួតត្រានៃបច្ចេកវិទ្យា ដើម្បីឱ្យយើងអាចប្រើប្រាស់វាជាឧបករណ៍បម្រើផលប្រយោជន៍យើងវិញ ជាជាងការក្លាយជាទំនិញដែលគេកំពុងជួញដូរចំណាប់អារម្មណ៍។
ជំពូកទី ៣៖ គុណសម្បត្តិនៃការប្រើប្រាស់ — ពន្លឺនៃចំណេះដឹង និងកាលានុវត្តភាពសកល
ទោះបីជាពិភពឌីជីថលត្រូវបានហ៊ុមព័ទ្ធដោយយន្តការស្មុគស្មាញនៃ Algorithm យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏យើងមិនអាចបដិសេធនូវមហាសមុទ្រនៃ "គុណសម្បត្តិ" ដែលបណ្ដាញសង្គមបានផ្ដល់ឱ្យមនុស្សជាតិក្នុងយុគសម័យនេះបានឡើយ។ បណ្ដាញសង្គមបានប្រែក្លាយខ្លួនពីត្រឹមតែជាឧបករណ៍កម្សាន្ត ឱ្យទៅជា "សាលារៀនសកល" និងជា "ម៉ាស៊ីនរុញច្រានសេដ្ឋកិច្ច" ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត ដែលមិនធ្លាប់មានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ វាបានបើកទ្វារសេរីភាពនៃព័ត៌មាន និងផ្ដល់ឱកាសស្មើៗគ្នាដល់បុគ្គលម្នាក់ៗ ក្នុងការបង្ហាញសមត្ថភាព និងការកសាងជីវភាពឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើង។
គុណសម្បត្តិដ៏ចម្បងបំផុតមួយ គឺការរំលាយចោលនូវរបាំងនៃ "ចំណេះដឹង"។ កាលពីមុន ការសិក្សាស្រាវជ្រាវតម្រូវឱ្យយើងចំណាយពេលរាប់ម៉ោងក្នុងបណ្ណាល័យ ឬត្រូវមានធនធានថវិកាច្រើនដើម្បីទិញសៀវភៅកម្រៗ។ ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន តាមរយៈវេទិកាដូចជា YouTube, Facebook ឬ LinkedIn យុវជនខ្មែរអាចក្រេបជញ្ជក់ចំណេះវិជ្ជាពីសាស្រ្តាចារ្យល្បីៗជុំវិញពិភពលោកបានដោយឥតគិតថ្លៃ។ មិនថាជាជំនាញកូដកុំព្យូទ័រ សិល្បៈនៃការដោះស្រាយបញ្ហា ឬការរៀនភាសាបរទេសឡើយ សុទ្ធតែស្ថិតនៅចុងម្រាមដៃ។ នេះគឺជាការផ្ដល់អំណាចដល់ "បញ្ញាស្មារតី" ដែលធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាក់ៗអាចអភិវឌ្ឍខ្លួនឯងបានគ្រប់ពេលវេលា និងគ្រប់ទីកន្លែង។
ក្រៅពីវិស័យអប់រំ បណ្ដាញសង្គមក៏ជា "ដង្ហើមនៃសេដ្ឋកិច្ចថ្មី" ផងដែរ។ វាបានបង្កើតនូវអាជីពដែលមនុស្សសម័យមុនមិនដែលស្រមៃដល់ ដូចជាអ្នកបង្កើតមាតិកា (Content Creator) ឬអ្នកជំនាញទីផ្សារអនឡាញ។ សម្រាប់សហគ្រិនខ្នាតតូច បណ្ដាញសង្គមគឺជាទីផ្សារដ៏ធំសម្បើមដែលអនុញ្ញាតឱ្យពួកគេផ្សព្វផ្សាយផលិតផលទៅកាន់អតិថិជនរាប់ម៉ឺននាក់ ដោយមិនចាំបាច់មានតូបជួលដែលមានតម្លៃថ្លៃ។ ភាពងាយស្រួលក្នុងការតភ្ជាប់រវាងអ្នកទិញ និងអ្នកលក់នេះហើយ ដែលបានជួយលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងបង្កើតការងារយ៉ាងច្រើនអនេកសម្រាប់យុវជនជំនាន់ក្រោយ ដែលពោរពេញដោយភាពច្នៃប្រឌិត។
លើសពីនេះ បណ្ដាញសង្គមនៅដើរតួជា "កញ្ចក់ឆ្លុះសង្គម" និងជាឧបករណ៍សម្រាប់កិច្ចការមនុស្សធម៌។ ព័ត៌មាននៃទុក្ខលំបាក ឬតម្រូវការជំនួយបន្ទាន់ អាចត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយ និងទទួលបានការឆ្លើយតបយ៉ាងរហ័សបំផុត តាមរយៈកម្លាំងសាមគ្គីឌីជីថល។ វាបានក្លាយជាវេទិកាដែលផ្ដល់សំឡេងដល់អ្នកដែលគ្មានសំឡេង និងជាកន្លែងសម្រាប់ជជែកវែកញែករកដំណោះស្រាយក្នុងសង្គម។ ប្រសិនបើយើងប្រើប្រាស់វាដោយមាន "គោលដៅ" ច្បាស់លាស់ បណ្ដាញសង្គមនឹងក្លាយជាអាវុធដ៏មុតស្រួចក្នុងការកសាងអនាគត និងនាំមកនូវភាពស៊ីវិល័យពិតប្រាកដដល់សង្គមជាតិទាំងមូល។
ពូកទី ៤៖ គុណវិបត្តិនៃការប្រើប្រាស់ — ស្រមោលអន្ធការ និងអន្ទាក់នៃគ្រឿងញៀនឌីជីថល
ទន្ទឹមនឹងពន្លឺដ៏ត្រចះត្រចង់នៃចំណេះដឹង បណ្តាញសង្គមក៏បានបន្សល់ទុកនូវ "ស្រមោលអន្ធការ" ដែលកំពុងយាយីដល់សុខុមាលភាពផ្លូវចិត្ត និងបញ្ញាស្មារតីរបស់មនុស្សជាតិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ នៅពេលដែលការប្រើប្រាស់លែងស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងនៃសតិសម្បជញ្ញៈ វានឹងវិវត្តខ្លួនទៅជា "គ្រឿងញៀន Algorithm" ដែលមានឥទ្ធិពលបំផ្លិចបំផ្លាញមិនចាញ់សារធាតុញៀនដទៃទៀតឡើយ។ គុណវិបត្តិទាំងនេះបាននិងកំពុងចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅ ផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថរស់នៅ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់បុគ្គលម្នាក់ៗក្នុងសង្គមពិត។
ផលប៉ះពាល់ដ៏គួរឱ្យបារម្ភបំផុត គឺការញៀនសារធាតុ "Dopamine" ក្នុងខួរក្បាល។ រាល់ពេលដែលយើងអូសអេក្រង់មើលវីដេអូខ្លីៗ ឬរង់ចាំមើលចំនួន Like ប្រព័ន្ធប្រសាទរបស់យើងនឹងបញ្ចេញនូវអារម្មណ៍សប្បាយចិត្តមួយរំពេច ដែលធ្វើឱ្យយើងចង់បន្តសកម្មភាពនោះរាប់ម៉ោងដោយមិនដឹងខ្លួន។ ការណ៍នេះនាំឱ្យយុវជនបាត់បង់ "សតិ" និងសមត្ថភាពក្នុងការគិតពិចារណាស៊ីជម្រៅ។ ខួរក្បាលដែលធ្លាប់តែមានសមត្ថភាពអានសៀវភៅក្រាស់ៗ ឬដោះស្រាយបញ្ហាស្មុគស្មាញ ចាប់ផ្តើមស៊ាំទៅនឹងការទទួលព័ត៌មានលឿនៗ ខ្លីៗ និងរាក់កំភែល ដែលជាហេតុធ្វើឱ្យបញ្ញាញាណចុះខ្សោយ និងងាយនឹងទទួលយកព័ត៌មានក្លែងក្លាយដោយគ្មានការត្រងត្រេះ។
លើសពីនេះ បណ្តាញសង្គមបានក្លាយជា "រោងចក្រផលិតការប្រៀបធៀប"។ មនុស្សម្នាក់ៗតែងតែបង្ហាញតែរូបភាពជោគជ័យ ស្នាមញញឹម និងជីវិតដ៏ស៊ីវិល័យនៅលើអេក្រង់ ដែលវាមិនមែនជាការពិតទាំងស្រុងនៃជីវិតឡើយ។ ការណ៍នេះបានបង្កើតសម្ពាធផ្លូវចិត្តយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់អ្នកដទៃ ដែលនាំឱ្យមានអារម្មណ៍តូចចិត្ត ខ្វះទំនុកចិត្តលើខ្លួនឯង និងឈានទៅដល់ជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត។ ភាពឯកោក្នុងពិភពពិតចាប់ផ្តើមកើនឡើង ទោះបីជាមានមិត្តភក្តិរាប់ពាន់នាក់ក្នុងពិភពនិម្មិតក៏ដោយ ព្រោះចំណងមេត្រីភាពដែលកើតចេញពីការចុច Like វាមិនមានភាពកក់ក្តៅដូចការជួបមុខ និងការជជែកគ្នាដោយផ្ទាល់ឡើយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត បណ្តាញសង្គមបានក្លាយជាកន្លែងរីករាលដាលនៃ "វប្បធម៌អវិជ្ជមាន" ដូចជាការជេរប្រមាថ ការរើសអើង និងការប្រើប្រាស់ពាក្យអសុរសដើម្បីទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ (Content ពាលា)។ នៅពេលដែល Algorithm បន្តរុញច្រានមាតិកាដែលបង្កជម្លោះ ឬរឿងអាស្រូវឱ្យទៅដល់មនុស្សកាន់តែច្រើន វានឹងធ្វើឱ្យសីលធម៌សង្គមចាប់ផ្តើមធ្លាក់ចុះ។ យុវជនដែលជាទំពាំងស្នងឫស្សី ងាយនឹងទទួលរងឥទ្ធិពលពីគំរូអាក្រក់ទាំងនោះ ដែលធ្វើឱ្យជីវិតដ៏មានតម្លៃរបស់ពួកគេដែលប្រៀបដូចជាបុប្ផាកំពុងរីកស្គុះស្គាយ ត្រូវស្រពោនទៅវិញដោយសារតែជាតិពុលនៃគ្រឿងញៀនឌីជីថលដែលពួកគេមិនបានត្រៀមខ្លួនការពារ។
ជំពូកទី ៥៖ គំនិតបង្កប់របស់អ្នកបង្កើត — អាណាចក្រនៃក្បួនដោះស្រាយ និងការត្រួតត្រាស្មារតី
នៅក្នុងជំពូកចុងក្រោយនេះ យើងនឹងបកត្រឡប់ទៅមើល "ខួរក្បាលសិប្បនិម្មិត" ដែលបញ្ជាហ្គេមឌីជីថលទាំងមូល នោះគឺ Algorithm។ ប្រសិនបើជំពូកទី ២ និយាយពីចេតនាខាងពាណិជ្ជកម្ម នោះជំពូកទី ៥ នឹងបង្ហាញពីបច្ចេកទេសបង្កប់យ៉ាងស៊ីជម្រៅ ដែលអ្នកបង្កើតបានប្រើប្រាស់ដើម្បីកែប្រែរចនាសម្ព័ន្ធនៃការគិតរបស់មនុស្សជាតិ ដោយប្រើប្រាស់កូដកុំព្យូទ័រជាអាវុធដ៏មានឥទ្ធិពល។
គំនិតបង្កប់ដ៏គួរឱ្យខ្លាចបំផុតមួយ គឺការបង្កើតនូវ "បន្ទប់បន្ទរសម្រែក" (Echo Chambers)។ Algorithm មិនត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីបង្ហាញការពិតដល់អ្នកឡើយ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីបង្ហាញ "អ្វីដែលអ្នកចង់ឃើញ"។ នៅពេលដែលអ្នកចុចមើល ឬ Like មតិណាមួយ ប្រព័ន្ធនឹងបន្តរុញច្រានតែមតិស្រដៀងគ្នានោះមករកអ្នកជានិច្ច។ យន្តការបង្កប់នេះធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាក់ៗមានអារម្មណ៍ថា ពិភពលោកទាំងមូលមានមតិដូចខ្លួន ហើយអ្នកដែលមានមតិផ្ទុយគឺជាសត្រូវ ឬជាមនុស្សខុស។ ការណ៍នេះនាំឱ្យមានការបែកបាក់សាមគ្គីភាពក្នុងសង្គមពិត ព្រោះមនុស្សលែងចេះជជែកវែកញែកដោយហេតុផល ប៉ុន្តែបែរជាជឿស៊ប់លើព័ត៌មានដែល Algorithm បញ្ចុកឱ្យរាល់ថ្ងៃទៅវិញ។
លើសពីនេះ អ្នកបង្កើតបានបង្កប់នូវ "ចិត្តវិទ្យានៃការរំពឹងទុក" ដែលមានលក្ខណៈដូចទៅនឹងម៉ាស៊ីនល្បែងស៊ីសង (Slot Machine Effect)។ ការរចនាឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់ "ទាញអេក្រង់ចុះក្រោមដើម្បី Refresh" គឺជាគំនិតបង្កប់ដើម្បីបង្កើតឱ្យមានការចង់ដឹងចង់ឃើញថា តើមានអ្វីថ្មីប្លែកទៀតដែលនឹងលេចឡើង? ភាពមិនទៀងទាត់នៃមាតិកានេះហើយ ដែលធ្វើឱ្យខួរក្បាលមនុស្សជាប់អន្ទាក់ មិនខុសពីអ្នកលេងល្បែងដែលរង់ចាំមើលគ្រាប់ឡុកឡាក់នោះឡើយ។ វាគឺជាការវាយប្រហារទៅលើចំណុចខ្សោយនៃប្រព័ន្ធប្រសាទមនុស្ស ដើម្បីឱ្យយើងចំណាយពេលដ៏មានតម្លៃ ប្តូរយកនូវព័ត៌មានដែលជួនកាលគ្មានប្រយោជន៍សោះឡើយ។
ជាចុងក្រោយ គំនិតបង្កប់ដែលសំខាន់បំផុតគឺ "ការរៀបចំរបៀបវារៈសង្គម" (Social Agenda Setting)។ តាមរយៈការកំណត់ថា តើវីដេអូប្រភេទណាគួរឱ្យល្បី (Viral) និងវីដេអូប្រភេទណាគួរឱ្យស្ងាត់ អ្នកបង្កើតបណ្តាញសង្គមមានអំណាចលើសពីអ្នកនយោបាយទៅទៀត ក្នុងការដឹកនាំចិត្តគំនិតយុវជន។ ប្រសិនបើពួកគេបង្កប់នូវមាតិកាដែលផ្ដោតលើតែភាពហ៊ឺហា និងរឿងអត់ប្រយោជន៍ នោះសង្គមនឹងពោរពេញដោយយុវជនដែលភ្លើតភ្លើន។ ប៉ុន្តែ ប្រសិនបើយើងម្នាក់ៗមានសតិសម្បជញ្ញៈ ភ្ញាក់រលឹកជានិច្ច មិនបណ្តែតបណ្តោយឱ្យជីវិតដ៏មានតម្លៃប្រៀបដូចជាបុប្ផាត្រូវស្រពោនដោយសារជាតិពុលឌីជីថលទេ នោះយើងនឹងអាចប្រើប្រាស់ Algorithm ឱ្យមកបម្រើផលប្រយោជន៍ជាតិ និងការរីកចម្រើននៃចំណេះដឹងវិញបាន។